In de wachtkamer zegt men « de dokter zal u ontvangen ». Op het voorschrift verschijnt « huisarts ». Deze twee termen coëxisteren in de medische dagelijkse praktijk, maar ze verwijzen niet naar hetzelfde. De één verwijst naar een universitaire graad, de ander naar een gereguleerde beroepsgroep. Het verwarren van beide kan echte problemen opleveren, inclusief juridische.
Titel van dokter en beroep van arts: twee verschillende statuten in het Franse recht
Wanneer een patiënt zijn behandelende arts « dokter » noemt, denkt hij aan de persoon die hem behandelt. In juridische termen verwijst het woord « dokter » echter naar iedere persoon die een doctoraat heeft behaald, ongeacht het vakgebied. Een dokter in de geschiedenis, in de natuurkunde of in de rechten draagt deze titel net als een dokter in de geneeskunde.
De wet nr. 2020-1674 heeft dit punt verduidelijkt door artikel L412-1 van de Onderzoekswet te wijzigen. Sinds deze wijziging kunnen houders van het nationale doctoraat gebruikmaken van de titel van dokter « in elke functie en onder alle omstandigheden ». Een onderzoeker in de moleculaire biologie kan dus legitiem « Dr » op zijn visitekaartje zetten, zonder de geneeskunde uit te oefenen.
De term « arts » is daarentegen strikt gereserveerd. Hij verwijst naar een gezondheidsprofessional die een staatsdiploma in de geneeskunde heeft, ingeschreven bij de Orde der Artsen. Zonder deze inschrijving is het onmogelijk om legaal te praktiseren, zelfs met het diploma op zak. We begrijpen beter, door dit onderwerp verder te onderzoeken, wat het verschil is tussen een arts en een dokter en waarom de verwarring in de dagelijkse taal aanhoudt.
Misbruik van de titel van arts: wat het strafrecht voorschrijft
Men beseft niet altijd de juridische gevolgen van een verwarring tussen deze twee termen. Zichzelf als arts presenteren zonder het recht daartoe is een strafbaar feit. De Code van de Volksgezondheid regelt strikt de illegale uitoefening van de geneeskunde, en het Strafwetboek bestraft het misbruik van titels.
Concreet loopt een osteopaat, een naturopath of een gezondheidscoach die de titel « dokter » zou gebruiken in een context die een medische kwalificatie suggereert, het risico op vervolging. Het misbruik van de titel van arts in de geneeskunde is specifiek beschermd door de wet, net als die van arts in de tandheelkunde.
Voor gezondheidsprofessionals die geen arts zijn (fysiotherapeuten, verpleegkundigen, apothekers) is de regel duidelijk: zij gebruiken de titel van dokter niet in hun praktijk, zelfs als sommigen een universitaire doctoraat hebben. De reacties hierover variëren per Franstalig land, met Québec dat bijvoorbeeld andere regels heeft die de titel voor chiropractors of optometristen die lid zijn van hun beroepsorde toestaan.
Studieprogramma in de geneeskunde: waarom elke arts dokter is
De Franse medische opleiding duurt lang en behoort tot de meest veeleisende van het hoger onderwijs. Het diploma dat aan het einde van dit traject wordt behaald, is een staatsdiploma van doctor in de geneeskunde, wat verklaart waarom elke arts automatisch dokter is.
Het omgekeerde is niet waar. Een doctor in de politieke wetenschappen heeft geen erkende medische competentie. De verwarring komt voort uit het feit dat de dagelijkse taal « dokter » heeft gereduceerd tot « arts », terwijl de academische term alle disciplinaire velden dekt.
Wat het staatsdiploma van doctor in de geneeskunde inhoudt
Om te kunnen praktiseren, moet de toekomstige arts verschillende stappen doorlopen die veel verder gaan dan het verdedigen van een proefschrift:
- Een eerste cyclus van theoretische en fundamentele wetenschappelijke opleiding, gemeenschappelijk voor alle medische specialiteiten
- Een tweede cyclus van externaat met ziekenhuisstages, in direct contact met patiënten en zorgteams
- Een derde cyclus van internaten in de gekozen specialiteit, die meerdere jaren duurt afhankelijk van de discipline (huisartsgeneeskunde, chirurgie, psychiatrie, enz.)
- De verdediging van een praktijkproefschrift, dat officieel de graad van doctor in de geneeskunde verleent
Zonder het verdedigde proefschrift geen titel van dokter. Een arts-in-opleiding die aan het einde van zijn opleiding nog niet heeft verdedigd, oefent onder toezicht uit, maar kan zich niet als dokter presenteren.
<h2 Vermeldingen op het voorschrift en het professionele bord: wat de deontologie zegt
In de praktijk neemt het onderscheid tussen arts en dokter een zeer concrete vorm aan op officiële documenten. Het voorschrift moet de naam van de behandelende arts, zijn kwaliteit als arts en zijn specialiteit vermelden. De titel « Dr » verschijnt als afkorting, maar het is de vermelding « arts » die het recht om te praktiseren en voor te schrijven bevestigt.
Op het professionele bord worden de regels voor publiciteit geregeld door de Code van medische deontologie. Een arts kan zijn naam, zijn specialiteit en zijn erkende diploma’s vermelden. Hij kan er geen commerciële vermeldingen of titels die niet door de Orde zijn gevalideerd aan toevoegen.
Waarom deze striktheid over de vermeldingen
Het deontologische kader beschermt de patiënt. Bij het lezen van een bord of een voorschrift moet iedereen zonder ambiguïteit kunnen identificeren dat hij te maken heeft met een professional die bevoegd is om geneeskunde te beoefenen. Een apotheker die « Dr » op een bord zou toevoegen zonder « apotheker » te preciseren, zou verwarring creëren die bestraft kan worden.
De toegestane vermeldingen volgen specifieke regels:
- De afkorting « Dr » staat voor de naam op de professionele documenten van de arts
- De specialiteit moet overeenkomen met de geregistreerde ordinale kwalificatie
- Aanvullende diploma’s (capaciteiten, universitaire diploma’s) kunnen worden vermeld als ze door de Orde zijn erkend
De volgende keer dat men u vraagt om deze twee termen te onderscheiden, onthoud dan deze eenvoudige regel: iedere arts is dokter, maar niet iedere dokter is arts. Het eerste woord verwijst naar een beroep dat door de wet en de Orde wordt gereguleerd, het tweede naar een universitaire graad die in alle disciplines toegankelijk is. Een onderscheid dat op papier subtiel lijkt, maar die in de praktijk zeer verschillende verantwoordelijkheden met zich meebrengt.